Yr Egwyddor Proffwydo – Un rheol i wneud popeth rydych chi’n ei ysgrifennu yn haws ei ddarllen

llaw yn sgrifennu

Un o’n mecanweithiau goroesi mwyaf effeithiol fel bodau dynol yw ein gallu i broffwydo. Rydym yn ei wneud drwy’r amser, yn gwneud cyfres o ragdybiaethau am sut fydd sefyllfa benodol cyn i ni gamu mewn iddi. Wrth arsylwi chwaraewyr pêl fas mae gwyddonwyr ym maes chwaraeon wedi sylwi ni all batiwr weld y bêl yn dod ato – maent yn proffwydo lle y dylid bwrw ar sail cyfres o arwyddion gan y taflwr. Gorau oll y gallai broffwydo gorau oll fydd ei berfformiad.

Nid yw hyn yn wir ar gyfer chwaraewyr pêl fas yn unig. Y gorau y gallwn broffwydo sefyllfa rydym ynddi – boed yn mynd i’r gwaith, cymryd rhan mewn seminar neu hyd yn oed gwylio ffilm, y mwyaf cyffyrddus y byddwn a bydd modd cyflawni pa bynnag dasg yn well.

Felly sut mae hyn yn gysylltiedig ag ysgrifennu?

Yr ateb yw gosod eich hun yn esgidiau eich darllenwr. Po fwyaf y gall broffwydo am eich ysgrifennu y mwyaf y bydd yn deall, prosesu a chofio am yr hyn rydych chi wedi’i ysgrifennu.

Mae proffwydo yn gwneud bywyd yn haws a’r ysgrifenwyr gorau yw’r rhai sy’n ei gwneud yn haws i’r darllenydd broffwydo’r hyn sydd i ddod yn y testun. Sylwer nad ydym wedi dweud yr ysgrifenwyr academaidd gorau – mae’r rheol proffwydo hwn yn wir ar gyfer bron pob math o ysgrifennu, o negeseuon e-bost a negeseuon testun i adroddiadau ac erthyglau papurau newyddion. (Efallai mai ffuglen yw’r un eithriad lle y mae mwyafrif y gelfyddyd yn cynnwys peidio â datgelu’r wybodaeth gywir i gadw’r darllenydd i ddyfalu).

Felly sut allwch chi ei wneud yn haws i’r darllenwyr broffwydo’r hyn sydd i ddod nesaf?

Rhywfaint o eiriau o gyngor (ar gyfer ysgrifennu academaidd) fyddai:

Rhagymadroddion a chrynodebau – Sicrhewch fod y rhain yn amlinellu eich dadl yn glir a’r llwybr y byddwch yn ei ddilyn i gyrraedd yno. Peidiwch â chadw gwybodaeth yn ôl ar gyfer y diweddglo – ar ôl darllen rhagymadrodd da yna dylai eich darllenydd wybod yn union i le y byddwch yn ei dywys erbyn diwedd y traethawd.

Penawdau Paragraffau – Hefyd a elwir yn frawddegau pwnc. Dylai brawddegau cyntaf eich paragraff amlinellu’n glir yr hyn y dylai’r darllenydd ei ddisgwyl dros y brawddegau dilynol. Felly, er enghraifft, pe bawn i’n dechrau paragraff trwy ysgrifennu ‘Mae Abertawe yn lle gwell i fyw na Chaerdydd am dri rheswm’ byddai’r hyn y byddwch yn ei ddisgwyl yn y paragraff nesaf yn amlwg. Mewn gwirionedd dylai fod yn bosib i ddarllenydd ddarllen y rhagymadrodd a ‘brawddegau pwnc’ eich traethawd yn unig i ddilyn eich trafodaeth.

Ar lefel brawddegau – Mae’r rheol proffwydo hefyd yn gweithio ar lefel brawddegau. Mae geiriau cysylltiol syml megis ‘fodd bynnag’, ‘serch hynny’ a ‘felly’ yn helpu eich darllenydd i broffwydo’r math o wybodaeth sy’n dod nesaf: a yw’n cyferbynnu â’r hyn a nodwyd eisoes neu’n ei atgyfnerthu; a yw’n cyflwyno pwynt newydd neu’n cadarnhau’r un rydych eisoes wedi’i wneud?

Pwysig

Un peth allweddol i’w nodi yma yw gwireddu eich addewidion. Os yw darllenydd yn aros am y tri rheswm hynny ac rydych yn rhoi dau yn unig iddo gall hynny achosi yr un dryswch a phe baech heb roi unrhyw gyfarwyddyd o gwbl.

Arwain y Dall

Un gyfatebiaeth a ddefnyddir yn aml ar gyfer y syniad hwn yw dychmygu eich bod yn tywys person dall trwy adeilad prysur. Efallai y byddwch yn cydio yn ei law a rhoi arweiniad cyson iddo megis ‘Rydym yn mynd i gymryd tri cham ymlaen yna stopio. Rwy’n mynd i agor y drws, byddwn yn cerdded trwyddo ac yn troi i’r chwith.’ Dysgwch ddechrau meddwl am eich darllenydd yn yr un ffordd. Ar bob cam dylai fod yn sicr o le ei fod yn mynd a’r hyn y bydd yn ei wneud nesaf.

Y Tu Hwnt i’r Byd Academaidd

Fel yr ydym eisoes wedi’i adnabod, nid yw hyn ar gyfer ysgrifennu academaidd yn unig ond yn hytrach i’r mwyafrif o ysgrifennu a chyfathrebu rydych chi’n ei wneud. Rhowch linellau pwnc clir i’ch negeseuon e-bost sy’n crynhoi’r cynnwys a bydd eich ffrindiau a’ch cydweithwyr yn diolch i chi. Dechreuwch eich adroddiadau trwy grynodeb byr a bydd eich darllenwyr yn llawer mwy tebygol o ddeall y canlyniadau.

Defnyddiwch yr egwyddor hon ar gyfer pob peth rydych chi’n ei ysgrifennu a gwyliwch sut mae pobl eraill yn ysgrifennu – o bapurau newyddion i flogiau i gyfnodolion academaidd – gwnewch yr un peth.

Ydych chi’n dymuno gwella eich Ysgrifennu Academaidd? Cofrestrwch ar ein Cwrs Ysgrifennu Traethodau Israddedig yma.

Neu ewch i PASS i dderbyn mwy o gyngor ar wella eich ysgrifennu.

The Prediction Principle – One rule to make everything you write easier to read

hand writing with pen

One of our most effective survival mechanisms as humans is our ability to predict. We’re doing it all the time, making a series of presumptions about what a particular situation is going to be like before we step into it. Sports scientists observing baseball players have noticed that a batter can’t actually see a ball in flight – they predict where to swing based on a series of signals that they pick up from the pitcher. The better they can predict, the better they perform.

It’s not just true for baseball players.  The more we can accurately predict about any situation we find ourselves in – be it going to work, participating in a seminar or even watching a movie, the more comfortable we will be and the better we will be able to complete whatever task we are trying to perform.

So how does this relate to writing?

The answer is to put yourself in the shoes of your reader. The more that they can predict about your writing, the more they will understand, process and remember whatever you are writing.

Prediction makes life easier, and the best writers are those that make it easy for the reader to make predictions about what is coming in the text. Notice we haven’t said the best academic writers – this prediction rule is true for almost all writing, from emails and text messages to reports and newspaper articles.  (The one exception might be fiction, where much of the art involves leaving the right information out to keep a reader guessing)

So how can you make it easier for your readers to predict what’s coming next?

A few key pointers (for academic writing) would be:

Introductions and Abstracts – make sure these clearly outline your argument and the route you will take to get there. Don’t hold back information for the conclusion – after reading a good introduction your reader should know exactly where you’ll be taking them by the end of the essay.

Paragraph Headers – Also known as topic sentences. The first sentence or two of your paragraph should clearly outline exactly what the reader should expect over the following few sentences. So, for example if I started a paragraph with ‘Swansea is a better place to live than Cardiff for three reasons’ you would be very clear what to expect within the coming paragraph. In fact, it should be possible for a reader to read just the introduction and ‘topic sentences’ of your essay and follow your argument.

Sentence level – The prediction rule works at a sentence level too. Simple linking words such as ‘however’ ‘furthermore’ or ‘therefore’ help your reader to predict the type of information that will come next: is it contrasting with what’s come before or backing it up; is it introducing a new point or confirming one that you’ve already made?

Important

One key thing to note here is that you need to deliver on your promises. If a reader is waiting for those three reasons and you only give them two, it can be as confusing as not being given any direction at all.

Leading the Blind

One analogy we often give for this idea is to imagine you are guiding a blind person through a busy building. You might take them by the hand and offer them constant guidance such as ‘We’re going to take three steps forwards and then stop. I’m going to open the door, we’ll walk through and turn left.’ Learn to think of your reader in the same way. At every step they should be sure where they are going and what they are going to do next.

Away from Academia

As we have already identified, this does not just apply to academic writing, but the majority of writing and communication you have to do. Give your emails clear subject lines that summarise the content and your friends and colleagues will thank you. Start your reports with a concise abstract and your readers will be far more likely to understand the results.

Use this principle in everything you write, and watch how other writers – from newspapers to bloggers to academic journals – do the same.

Looking to improve your Academic Writing? Sign up to our Undergraduate Essay Writing Course here.

Or see PASS for more tips on improving your writing.

Beth yw rhethreg a pham ydyw’n bwysig?

microphone

Yn syml, rhethreg yw’r gelfyddyd o ddwyn perswâd. Mae’n bresennol ym mhob agwedd o’n bywydau (wrth annog darpar bartner i ymuno â chi am bryd o fwyd, wrth ofyn am fenthyg car eich rhieni, wrth argyhoeddi ar blentyn i fynd i’r gwely neu wrth ymgyrchu i aros yn yr Undeb Ewropeaidd neu ei gadael).

Yn ddiweddar, defnyddir rhethreg yn yr ystyr ddifrïol; fodd bynnag nid yw bod amser wedi bod â chysylltiadau negyddol. Yn aml caiff ei rhagflaenu gan dermau megis ‘gwag’ i ddisgrifio atebion sy’n aml yn llyfn ac yn cuddio’r gwir a roddir gan wleidyddion i gwestiynau sy’n ymddengys i fod yn rhai syml.

Mae’n bwysig gwybod bod rhethreg yn llawer mwy nag arddull siarad ac nid yw’n ffenomen negyddol reddfol. Yn nhermau ffurfio astudiaethau rhethreg mae arnom ddyled fawr i athronwyr Groeg yr henfyd.

Caiff datblygu rhethreg yn aml ei olrhain i ddau ffigwr Sisilaidd o’r enw Corax a Tisias. Yn ôl y chwedl, roedd Corax (Groegaidd: Brân) yn llefarydd enwog – bu’n cynrychioli pobl yn ystod dadleuon barnwrol ac roedd ymhlith y rhai cyntaf i ddyfeisio system lle y gellid deall y gelfyddyd o ddwyn perswâd. Gan fod yn ymwybodol o enwogrwydd a ffortiwn Corax (oherwydd câi ei dalu am ei ymdrechion), roedd Tisias yn awyddus i ddysgu sgiliau rhethreg fel y gallai hefyd droi ei law at gynrychiolaeth gyfreithiol. I’r diben hwnnw, cyflwynodd Tisias gynnig i Corax gan ddweud: ‘dysgwch sgiliau rhethreg i mi a thalaf am y cwrs ar ôl i mi ennill fy achos cyntaf’. Cytunodd y ddau ar y telerau hyn. Yn hwyrach, fodd bynnag, cafwyd dadl pan wrthododd Tisias dalu Corax gan ddweud bod addysgu Corax mor ddi-glem ac analluog fod Tisias wedi methu â dysgu dim. Clywyd yr achos gerbron llys Groeg yr henfyd. Bu’n rhaid i Corax a Tisias baratoi eu dadleuon.

Wrth gyflwyno’r achos cyflwynodd Tisias y ddadl ganlynol: ni ddylai fod angen iddo dalu Corax ar gyfer y cwrs am fod yr addysgu mor wael. Pe bai’n methu ag argyhoeddi ar y llys ei fod yn gywir yna dylai ennill yr achos oherwydd byddai ei berfformiad gwael yn dyst o’i ddiffyg sgiliau rhethregol – ac yn dystiolaeth bod Corax yn athro gwael. Pe bai Tisias yn llwyddo i argyhoeddi ar y llys (a dangos y sgiliau rhethreg sydd eu hangen er mwyn argyhoeddi arnynt) yna ei ddadl oedd y byddai’r sgiliau hyn wedi cael eu datblygu er gwaethaf addysgu Corax yn hytrach nag o’i herwydd.

I’r gwrthwyneb, sail dadl Corax oedd pe bai Tisias yn colli, ei anallu ei hun fyddai ar fai a phe bai’n ennill byddai’n dangos bod gwersi Corax wedi bod yn effeithiol. Fel y digwyddodd, cafodd yr achos ei daflu o’r llys ond dengys y chwedl y gall rhethreg fel disgyblaeth gael ei holrhain i’r pwynt yma mewn hanes os nad cyn hynny. Yn ogystal â hyn mae’n dangos y gall rhethreg fel pwnc gael ei rhannu, ei haddysgu, ei hastudio a’i dysgu. Roedd astudio rhethreg yn arfer bod yn rhan o addysg glasurol. Enw’r sylabws oedd y trifiwm ac roedd yn cynnwys gwersi ffurfiol mewn tri phrif faes: gramadeg, rhesymeg a rhethreg.

Er bod addysgu rhethreg fel rhan o addysgu ffurfiol a chyffredin wedi dod i ben erbyn y cyfnod i mi fod yn ddigon hen i fynychu’r ysgol, nid yw hynny’n golygu bod gan y ffenomen lai o gyffredinolrwydd na phwysigrwydd yn ein bywydau heddiw. Gall astudio rhethreg heddiw fod o fwy o bwys nac mewn unrhyw gyfnod arall mewn hanes. Caiff ei gweld ym mhobman. Yn yr oes wybodaeth lle y ceir newyddion 24 awr a chaiff dadleuon eu cwtogi i 140 o nodweddion ar Twitter neu eu cyfleu trwy meme, dealltwriaeth o rethreg yw, mewn ffordd, llythrennedd gwybodaeth. Ni chredaf mai gormodiaith fyddai datgan bod ein democratiaeth yn dibynnu ar lythrennedd o’r fath. Yn ogystal â rhoi’r sgiliau a fydd eu hangen arnoch i ddadadeiladu a gwerthuso dadleuon, mae llythrennedd rhethreg yn eich galluogi i adeiladu eich dadleuon argyhoeddiadol eich hun: a fydd o fudd mawr i chi yn y brifysgol a’r tu hwnt iddi.

Am cwrsiau yn y dyfydol, ewch yma.

What is rhetoric and why is it important?

microphone

Put simply, rhetoric is the art of persuasion. It is present in every aspect of our lives (when cajoling a prospective partner to join you for dinner, when asking to borrow your parents’ car, when convincing a child to go to bed, or when campaigning to remain in/leave the European Union).

Recently, rhetoric has come to be used in a pejorative sense; however, it has not always had negative associations. It is often prefixed by terms such as ‘empty’ to describe the often equivocating, glib answers that politicians provide to seemingly straightforward questions.

It is important to know that rhetoric is much more than merely a style of speaking, and it is not an innately negative phenomenon. In terms of the formalisation of the study of rhetoric, we owe much to the ancient Greek philosophers.

The development of rhetoric is often traced to two Sicilian figures names Corax and Tisias. The story goes that Corax (Greek: Crow) was an orator of great renown – he represented people in judicial disputes and was among the first to devise a system whereby the art of persuasion could be understood. Being aware of Corax’s fame and fortune (as he was paid for his efforts), Tisias was keen to learn the skills of rhetoric so that he too could turn his hand to legal representation. As such, Tisias approached Corax with a proposition, saying: ‘teach me the skills of rhetoric and I’ll pay you for the course after I’ve succeeded at my first trial’. The pair agreed on these terms. Later, however, there was a dispute when Tisias refused to pay Corax , saying that Corax’s teaching was so inept and incompetent that Tisias had failed to learn a thing. The dispute made its way into the ancient Greek court. Both Corax and Tisias had to prepare their arguments.

Tisias, bringing the case, put forward the following argument: he should not have to pay Corax for the course because the teaching was so poor. If he should fail to convince the court that he was right, then they should also find in his favour as his poor performance would be evidence of his lack of skills in rhetoric – and proof that Corax was a rubbish teacher. If Tisias managed to convince the court (and display rhetorical skills necessary to convince them) then his argument went that these skills would have been developed in spite of Corax’s teaching rather than because of it.

On the contrary, the basis for Corax’s argument was that if Tisia lost, it was down to his own incompetence and if he won, it demonstrated that Corax’s lessons had been effective. As it happened, the case was rubbished and thrown out but the story serves to highlight that rhetoric as a discipline can be traced at least this far in the past. As well as this, it shows that as a subject, rhetoric could be divided, taught, studied and learned. Indeed, this study of rhetoric used to make up part of a classical education. The syllabus was known as the trivium – and comprised formalised lessons in three main areas: grammar, logic and rhetoric.

Although the formal and commonplace teaching of rhetoric had stopped by the time that I was old enough to attend school, that doesn’t mean that the phenomenon has any less prevalence or importance in our lives. Indeed, the study of rhetoric today may be more important than at any previous point in our history. It is everywhere. In the information age of 24-hour news coverage, where arguments can be condensed to 140 characters on Twitter or memeified, rhetorical understanding is, in effect, information literacy. I don’t think that it’s hyperbole to state that our democracy depends on such literacy. As well as equipping you with the skills necessary to deconstruct and evaluate arguments, rhetorical literacy enables you to build your own convincing arguments: a skill that will serve you well both in and beyond university.

Sign up to a future courses on rhetoric here.

Llunio Cyflwyniad: Arweiniad ar gyfer Strwythuro

Yn ystod dosbarthiadau ac apwyntiadau sgiliau cyflwyno’r Rhaglen Llwyddiant Academaidd yn aml bydd pobl yn gofyn i mi am eiriau o gyngor i wella eu cyflwyniadau. Fy ymateb mwyaf aml yw ‘meddyliwch am y strwythur yn ofalus’. Bydd y mwyafrif o bobl yn ceisio cynnwys llawer o ffeithiau a gwybodaeth ddiddorol yn eu cyflwyniadau heb feddwl am y fframwaith er mwyn cyfleu’r wybodaeth honno i’r gynulleidfa. Mae hon yn broblem oherwydd oni bai bod y strwythur yn glir iawn bydd pobl yn mynd ar goll yn gyflym ac nid oes modd iddynt ddehongli’r wybodaeth yr ydych yn ei chyflwyno mewn ffordd ddefnyddiol.

silhouette of man presenting

Yn aml byddaf yn gwneud cyfatebiaeth yn fy meddwl rhwng adeiladu adeilad a llunio cyflwyniad. Ar gyfer adeiladau, yn gyntaf mae’n rhaid i’r pensaer ddylunio fframwaith cadarn a deniadol cyn i’r adeiladwyr osod y deunyddiau. Pe bai’r adeiladwyr yn defnyddio’r deunyddiau cyn i’r pensaer gael cyfle i ddylunio unrhyw beth yna pentwr o bren, briciau a sment fyddai gennych chi. Yn yr un ffordd mae angen bod cyflwynydd wedi llunio fframwaith ar gyfer y wybodaeth cyn ei gysylltu ynghyd er mwyn i’r negeseuon fod yn glir a chofiadwy.

Wrth gwrs, mae llunio fframwaith ar gyfer cyflwyniad yn llawer haws na dylunio adeilad. Mewn gwirionedd, mae’n gwestiwn o fod ag adrannau amlwg â chyfeirio clir rhyngddynt. Fel arfer, mae cyflwyniadau sydd wedi’u strwythuro’n glir yn rhoi rhagymadrodd sy’n cyflwyno’r siaradwr, yn disgrifio’r mater ac yn bwysicaf oll yn cynnwys datganiad amlinellol sy’n disgrifio beth fydd prif bwyntiau’r cyflwyniad. Yna bydd y siaradwr yn symud i’r prif bwyntiau, tri ohonynt fel arfer ar gyfer cyflwyniad 10 i 15 munud er gellid cynnwys is-bwyntiau hefyd. Yn olaf bydd y siaradwr yn cynnwys diweddglo sy’n crynhoi’r prif bwyntiau ac sy’n cynnwys rhywbeth i’w feddwl amdano ar y diwedd gan obeithio atgyfnerthu pam bod yr holl wybodaeth hon yn ddefnyddiol mewn ffordd ddiddorol.

Rhwng y rhagymadrodd, pob un o’r prif bwyntiau a’r diweddglo bydd y siaradwr yn defnyddio pontio clir. Fel arfer y mae’r rhain yn cynnwys ychydig o frawddegau sy’n crynhoi’r wybodaeth flaenorol ac sy’n arwain y darllenydd i brif bwynt newydd. I wneud cyfatebiaeth arall i adeilad, y prif bwyntiau yw lloriau’r adeilad, yna y pontio yw’r grisiau rhyngddynt; maent yn caniatáu i’r siaradwr fynd â’r gynulleidfa o un pwynt i’r llall. Mae pontio rhwng adrannau mewn cyflwyniad yn union fel ceisio cysylltu paragraffau mewn traethawd fel bod y wybodaeth yn glir ac yn hawdd ei dilyn. Heb bontio clir gall y gynulleidfa fynd ar goll. Os nad ydych yn sicr o ran pa fath o iaith i’w defnyddio, peidiwch â phoeni ceir llwyth o ‘ymadroddion pontio’ sy’n cael eu defnyddio’n helaeth gan siaradwyr er mwyn cadw’r gynulleidfa ar ben y trywydd cywir wrth iddynt symud rhwng adrannau. Edrychwch yma fel man cychwyn: http://sixminutes.dlugan.com/speech-transitions/

Nid gwyddoniaeth rocedi mo’r pethau fy mod wedi’u trafod yma, mewn gwirionedd maent yn bethau syml iawn ond cewch eich synnu faint o bobl sy’n methu â dilyn y rheolau syml hyn wrth draethu ond yn hytrach cyflwynir llwyth o wybodaeth anamlwg sy’n achosi i’r gynulleidfa deimlo’n rhwystredig. Felly, y tro nesaf y byddwch yn llunio cyflwyniad, treuliwch amser yn meddwl am eich prif adrannau a’ch pontio a siŵr o fod y daw eich cyflwyniad yn llawer cliriach.

Os ydych chi’n dymuno dysgu mwy am roi cyflwyniadau neu hoffech ymarfer cyflwyno i grŵp yna dewch i ddosbarthiadau Sgiliau Cyflwyno’r Rhaglen Llwyddiant Academaidd.

 

Designing a Presentation: Guidance on Structure

In the ASP presentation skills classes and appointments people often ask me for quick tips to improve their presentations. My most frequent response is ‘think carefully about the structure’. Most people try desperately to cram their presentations full of interesting facts and information without thinking about a framework to deliver that information to the audience. This is a problem, because unless the structure is very clear, people quickly get lost and can’t interpret the information you’re presenting in a useful way.

silhouette of man presenting

In my mind I often make analogies between constructing a building and designing a presentation. For buildings, the architect first has to design a strong and appealing framework before the builders apply the materials. If the builders stuck the materials together before the architect had a chance to come up with anything, then you’d just be left with a messy pile of wood, bricks and cement. In the same way, a presenter needs to have designed a framework for the information before sticking it all together for the messages to be clear and memorable.

Of course, designing a framework for a presentation is much simpler than designing a building. Really it is just a question of having obvious sections with clear signposting between them. Typically, well-structured presentations give an introduction that introduces the speaker, describes the issue and importantly has an outline statement that describes what the main points of the presentation will be. The speaker will then move onto the main points, which normally number around three for a 10-15 minute presentation, although there may be some sub-points too. Finally, the speaker will have a conclusion that recaps the main points and offers something to think about at the end, hopefully reaffirming why all this information is useful in an interesting way.

Between the introduction, each of the main points and the conclusion, the speaker will use clear transitions. These normally consist of a few sentences that summarise the previous information and guide the reader onto a new main point. To make another analogy to a building, if the main points are the building’s floors, then the transitions are the stairs between them: they allow the speaker to take the audience from one point to another. Transitions between sections in a presentation are just like trying to link paragraphs in an essay so the information is clear and easy to follow. Without clear transitions, the audience can get left behind. If you are not sure what kind of language to use, don’t worry, there are loads of ‘stock transition phrases’ that speakers frequently use to keep their audience on track as they move between sections. You can look here to start: http://sixminutes.dlugan.com/speech-transitions/

The things I’ve talked about here aren’t rocket science, they’re really quite simple, but it is surprising how many people fail to follow these simple rules when speaking and instead deliver a heavy mass of indiscernible information that leaves their audience frustrated. So next time you design a presentation, take time to think about your main sections and transitions and you’re presentation will probably become a lot clearer.

If you want to know more about giving presentations or would like some practice of delivering a presentation to a group, then come along to the ASP Presentation Skills class.

Awgrymiadau am Fagu Hyder i Siarad yn y Dosbarth

boy skateboarding

gan Dean Hochman @ flickr (CC BY 2.0)

Fel myfyriwr, beth yw’ch ofn mwyaf? Byddai methu arholiadau ac asesiadau’n debygol o fod ar frig y rhestr ar gyfer llawer. Ond beth am bryderon yn eich bywyd o ddydd i ddydd fel myfyriwr? Un ofn sydd efallai’n eithaf cyffredin yw codi’ch llais yn y dosbarth, boed i ateb neu i ofyn cwestiwn. Roedd hyn yn wir yn bendant pan oeddwn i’n astudio yn y brifysgol, ac roedd y tawelwch annifyr iawn yn ein gwersi cemeg yn dyst i hyn. Ac er nad ydw i’n meddwl bod darlithoedd yn lleoedd  arbennig o frawychus, mae llawer o bobl yn dal i deimlo’n nerfus am siarad yn uchel. Mae hynny’n drueni, oherwydd gall holi ac ateb fod yn rhan ddefnyddiol o ddarlith. Mae cwestiynau’n rhoi cyfle i chi gael eglurhad am unrhyw beth nad ydych yn ei ddeall. Gall siarad mewn darlithoedd a rhyngweithio â’r darlithydd wneud darlith yn fwy difyr hefyd a helpu’r darlithydd i gyfathrebu â’r gynulleidfa.

Felly, beth gallwch ei wneud i deimlo’n fwy cyfforddus am hyn? Ar gwrs sgiliau cyflwyno’r Rhaglen Llwyddiant Academaidd, rydym yn trafod sut i fagu hyder a lleihau nerfau wrth gyflwyno. Gall rhai o’r camau gweithredu y gellir eu cymryd i leihau nerfau fod yn ddefnyddiol hefyd wrth ofyn ac ateb cwestiynau mewn darlith (wedi’r cwbl, dim ond math arall o siarad yn gyhoeddus yw hyn). Un peth defnyddiol yw gweld yr amser holi ar ddiwedd y ddarlith fel cyfle yn hytrach na bygythiad. Rydych chi wedi gweithio’n galed i gael lle yn y brifysgol, felly beth am fanteisio i’r eithaf ar y cyfle? Mae’n bosib na fydd llawer o gyfleoedd eraill mewn bywyd i ofyn cwestiynau a dysgu gan arbenigwr mewn maes rydych yn ymddiddori ynddo. Gallai paratoi cwestiwn ymlaen llaw fod yn gam defnyddiol. Hefyd, mae’n bwysig peidio â phoeni gormod beth bydd pobl eraill yn ei feddwl am eich cwestiwn. Rwyf wedi benthyca’r egwyddor ‘beiddiwch fod yn ddi-nod’ o sgwrs Matt Abrahams ar dechnegau cyfathrebu a allai fod yn briodol yma. Weithiau, mae’r risg o ddweud rhywbeth twp a phobl yn meddwl eich bod yn ddwl yn codi ofn arnom; ond mae’n debygol y byddai’n ddoethach i’r rhan fwyaf ohonom anwybyddu’r risg hon a gofyn cwestiwn yn hytrach na chadw’n dawel. Ar ben hyn, hyd yn oed os byddwch yn dweud rhywbeth braidd yn amherthnasol, mae gwneud camgymeriadau’n rhan o’r profiad dynol. Mae fideo ‘Ysgol Bywyd’ am ‘sut i fod yn hyderus’ yn trafod camgymeriadau a hyder yn fanylach.

Un peth arall a allai eich helpu i ateb cwestiynau yw creu rhyw fath o fframwaith i strwythuro ateb. Os bydd y cwestiwn yn gofyn am eglurhad, ffordd dda o strwythuro’ch ateb allai fod ei roi ar ffurf paragraff: cyflwynwch y pwnc; darparwch eglurhad a/neu dystiolaeth; rhowch eich casgliad. Dylai dilyn y strwythur hwn eich helpu i lunio ateb rhesymegol.

Ar ôl i chi ddechrau gofyn ac ateb rhagor o gwestiynau, byddwch yn debygol o weld y cyfle sydd gennych fel myfyriwr yn y ddarlithfa yn gliriach, a byddwch yn dechrau mwynhau darlithoedd yn well. Mae’n debygol hefyd, po fwyaf rydych yn siarad, mwyaf hyderus byddwch yn teimlo, a fydd un fanteisiol, nid yn unig yn eich  astudiaethau, ond yn eich bywyd proffesiynol hefyd.

Wedi dweud hynny, un peth olaf dylwn ei bwysleisio am fynd i ddarlithoedd a gofyn cwestiynau yw pwysigrwydd gwrando. Mae’r cwestiynau gorau’n cael eu gofyn gan bobl sy’n gwrando ac sydd wedi paratoi’n effeithiol ar gyfer y ddarlith. Os ydych yn mynd i’r drafferth o fynd i’r ddarlith man a man i chi wneud ymdrech i baratoi a gwrando hefyd.

Os hoffech ddysgu mwy am gyflwyno a siarad yn gyhoeddus, neu os hoffech ymarfer rhoi cyflwyniadau mewn amgylchedd cefnogol, cofrestrwch ar gyfer Dosbarth Sgiliau Cyflwyno’r Rhaglen Llwyddiant Academaidd.

 

Confidence Tips for Speaking in Class

boy skateboarding

by Dean Hochman @ flickr (CC BY 2.0)

As a student, what’s your greatest fear? Failing exams and assessments would probably come at the top of the list for many. But what about anxieties in day to day student life? Perhaps one fear that would be quite common is speaking up in class, whether it’s answering or asking questions. This was certainly true when I studied in university, the fantastically awkward silence during question time in our chemistry lessons being a testament to this. And although I think most lectures aren’t likely to be an overly intimidating place to be, I think it is still common that many people are nervous about speaking out. This is a shame because asking and answering questions can be a useful part of a lecture. Questions give you the opportunity to clarify anything you don’t understand. Speaking up in lectures and interacting with the lecturer can also make the lecture more enjoyable and help the lecturer get the point across to the audience.

So what can you do to feel more confident about it? On the ASP presentation skills course we discuss how to gain confidence and reduce nerves when presenting. Some of the actions that can be taken to reduce nerves when presenting can also be applied to asking and answering questions in a lecture (after all, this is just another form of public speaking). One useful action is to see the question time at the end of the lecture as an opportunity and not a threat. You’ve worked hard to get to university, why not make the most of it? There may be few other times in your life when you are able to question and learn from an expert in a subject area you’re interested in. Preparing a question in advance might be a useful action to take. Also, it’s important not to worry too much about how a question will be perceived. The maxim of ‘dare to be dull’, which I’ve borrowed from Matt Abrahams talk on communication techniques, is perhaps appropriate here. Although we often feel threatened by the risk of saying something silly and being judged as foolish, it is likely to be more useful for most of us to ignore this risk and ask a question rather than to stay silent. What’s more, even if you do say something a bit off topic, don’t worry, we are all human, and everyone gets a bit lost at some point. ‘The School of Life’ video on ‘how to be confident’ talks about human error and confidence in a bit more detail.

Another thing that may help you answer questions is to have some sort of framework for structuring an answer. If the answer requires an explanation, a good way to structure your answer could be to make it like a paragraph: introduce the topic; provide an explanation and/or evidence; conclude. Following this structure should help you produce a coherent answer.

Once you start to ask and answer more questions, you’ll probably start to see more clearly the opportunity you have as a student in a lecture hall, and you’ll probably start enjoying lectures more. It is also likely that the more you speak out the more confident you will feel, a benefit not only for your studies, but for your professional life too.

That all said, one final point to mention about attending a lecture and asking questions is to listen. The best questions come from the people who are listening and have prepared for the lecture most effectively. If you’re going to make the effort to attend, you may as well make some effort to prepare and listen too.

If you want to learn more about presenting and speaking in public, or if you want to practise giving presentations in a supportive environment, then please sign-up for the ASP Presentation Skills Class.

Pŵer Dysgu Ysbeidiol – Sut gall un tric syml eich helpu i ddysgu mwy mewn hanner yr amser.

Mae’n swnio’n rhy dda i fod yn wir ond ydy? Ond mae gwyddoniaeth wedi profi dro ar ôl tro bod estyn eich sesiynau dysgu dros gyfnod amser yn ffordd lawer mwy effeithiol o astudio na cheisio gwneud popeth ar yr un pryd.

Hanes Dysgu a Chof

Yn ôl yn y 1880au, dechreuodd gwyddonydd o’r enw Ebbinghaus gynnal cyfres o arbrofion ar effaith amser ar gof. I wneud hyn, ysgrifennodd gannoedd o ‘sillau disynnwyr’ wedi’u trefnu’n grwpiau o 12, a phrofodd ei allu i’w hadalw. Y canlyniad –  na ddylai fod yn syndod i neb –  oedd bod y geiriau disynnwyr wedi dod yn fwy anodd eu cofio gydag amser. Plotiodd ei ganlyniadau ar graff, a galwodd ei ganfyddiadau ‘Cromlin Anghofio’.

Picture of Ebbinghaus

Pe bai Ebbinghaus wedi gorffen ei arbrofion yno, mae’n ddigon tebygol na fyddai neb yn cofio amdano nawr. Ond, drwy gydol ei ymchwil, daeth ar draws rhywbeth sy’n dal i fod yn un o’r darganfyddiadau pwysicaf erioed ym maes dysgu.

Roedd Ebbinghaus am wybod faint o waith byddai angen ei wneud cyn y gallai gofio rhywbeth yn gyson. Darganfu fod angen ailadrodd rhestr o sillau disynnwyr 68 o weithiau cyn y gallai sgorio 100% yn gyson mewn prawf a osododd iddo ei hun wythnos wedyn. Unwaith eto, mae’n debygol nad oes dim byd newydd yno – rydym i gyd yn gyfarwydd â’r syniad bod rhywbeth yn fwy tebygol o aros yn y cof drwy ei ailadrodd dro ar ôl tro.

Ond, canfu hefyd y gallai sgorio 100% mewn prawf drwy ailadrodd rhywbeth 38 o weithiau yn unig, pe bai’n dosbarthu’r ailadroddiadau hyn dros amser. Felly, er enghraifft, gallai ailadrodd y rhestr 13 o weithiau un diwrnod, 13 o weithiau’r diwrnod nesaf a 12 y diwrnod wedyn. Mae hynny bron hanner yr amser yn astudio, ond canlyniad gwell. A dyna rywbeth a ddylai apelio at bawb!

Mae gwyddoniaeth wedi ymchwilio ymhellach i’r darganfyddiad hwn ac wedi canfod bod ysbeidiau optimaidd ar gyfer dosbarthu eich dysgu. Dywedwn eich bod am ddysgu rhestr o eiriau newydd mewn iaith newydd.

I gael y perfformiad gorau posib, dewch yn ôl at y deunydd rydych am ei ddysgu ar ôl ysbeidiau o un diwrnod, un wythnos, yna un mis.

Pam mae’n gweithio

Mae’n bosib eich bod wedi clywed y syniad o’r blaen – po fwyaf rydych yn meddwl am syniad, mwyaf y caiff ei wreiddio yn eich meddwl. Gallech weld y meddyliau hyn fel llwybrau drwy gae o wair – po fwyaf rydych yn cerdded ar eu hyd, mwyaf sefydledig y byddant.

O ran dysgu – dychmygwch fod angen i chi gofio dyddiadau nifer o achosion cyfraith pwysig. Os ydych yn ailymweld â’r deunydd bob dydd, mae’n debyg i gerdded i lawr yr un llwybr bob dydd. Ni fydd y llwybr yn newid gormod oherwydd yr oedd yno ddoe hefyd. Ond, dywedwch eich bod yn ei adael am wythnos. Pan ddychwelwch iddo, mae’r llwybr wedi tyfu’n wyllt a bydd angen i chi weithio’n fwy caled i gerdded drwy’r gwair. Efallai y bydd angen pladur arnoch, neu o leiaf esgidiau mwy. Ond erbyn diwedd y gwaith caled hwnnw, bydd gennych lwybr dyfnach o lawer – un y bydd yn haws cerdded ar ei hyd y tro nesaf i chi ddod y ffordd hon.

Mae’r un peth yn wir am ddysgu – po fwyaf caled bydd angen i chi weithio i adalw gwybodaeth i gof, mwyaf bydd y cynnydd yn eich dysgu. Mae damcaniaeth yn bodoli o’r enw Desired Difficulty – sy’n dweud yn syml y dylech wneud dysgu’n anodd i chi eich hun i gynyddu’ch gallu i adalw gwybodaeth.

Cam Gweithredu

Pryd bynnag byddwch yn astudio rhywbeth newydd, gwnewch nodyn mewn calendr neu ddyddiadur i adolygu’r deunydd hwnnw ar ddyddiad diweddarach. Cofiwch, dylai’r ysbaid cyntaf fod yn weddol fyr, yna gallwch gynyddu’r amser rhwng sesiynau dysgu yn raddol. Mae 1 diwrnod, 3 diwrnod, 1 wythnos, 1 mis yn gymhareb dda i roi cynnig arni i ddechrau. Does dim rhaid i chi ddilyn yr union gymarebau hyn – mae unrhyw ddosbarthu’n well na dim.

Os nad ydych chi wedi arfer â defnyddio dyddiadur neu galendr – mae meddalwedd gwych ar gael i’ch helpu i fod yn drefnus.

https://www.supermemo.com/ yw’r meddalwedd a ddeilliodd yn uniongyrchol o ganfyddiadau Wozniak (y myfyriwr meddygaeth Pwylaidd y cyfeiriais i ato).

http://ankisrs.net/ dyma un arall sy’n cael ei argymell – dwi ddim wedi treulio llawer o amser yn ymchwilio i hyn, ond dwi’n meddwl ei fod yn caniatáu i chi amserlennu’ch cardiau fflach atgoffa.

I ddysgu rhagor o Haciau Astudio a systemau dysgu – gwnewch ein cwrs ar-lein, ‘Dysgu Sut i Ddysgu’

Cofrestrwch ar gyfer ein gweithdai Haciau Astudio.

The Power of Spaced Learning – How One Simple Trick Can Help You Learn More in Half The Time

Sounds too good to be true right? But science has proved time and time again that spacing out your learning sessions over a period of time is a far more effective way to study than trying to do it all at once.

A History of Learning and Memory

Picture of Ebbinghaus

Back in the 1880s a scientist called Ebbinghaus began conducting a series of experiments on the effect of time on memory. To do this he wrote out hundreds of ‘nonsense syllables’ into lists of 12 and tested his ability to recall them. What he found, unsurprisingly, was that over time the nonsense words became harder to remember. He plotted his results on a graph and called his findings The Curve of Forgetting.

Now if Ebbinghaus had left his experiments there, he probably wouldn’t have been remembered – we all know instinctively that we forget things over time. But throughout his research he actually came across what is still one of the single most important discoveries in learning science to date.

Ebbinghaus wanted to know how much work it would take before he could reliably remember something. He found that it took 68 repetitions of a list of nonsense syllables before he could score 100% on a test that he gave himself a week later. Again, probably nothing new there – we’re all familiar with the idea that the more we repeat something, the more likely it is to stick in our minds.

But he also found that he could score 100% on a test with just 38 repetitions, if he spaced these repetitions out. So for example, he might do 13 repetitions one day, 13 the next and 12 the day after. That’s nearly half the time studying, for the same result – something that should be attractive to all of us!

Ebbinghaus had stumbled on something we now call Spaced Learning. Science has looked further into this discovery and found that there are actually optimal intervals for spacing out your learning. Say you want to learn a set of new vocabulary in a new language. For optimal performance, come back to material you want to learn at intervals of one day, one week, then one month.

Why it works

You might have heard before the idea that the more you think a thought, the more deeply engrained it becomes in your mind. You could see these thoughts like pathways through a field of grass – the more you walk down them the more deeply engrained they become.

As far as learning is concerned – let’s say you need to remember the dates for a number of important law cases. If you revisit the information every day, well, it’s like your walking down that same path every day. The path doesn’t change too much, because it was there yesterday as well. But let’s say you leave it for a week. When you come back to it the path has nearly overgrown and you’re going to have to work a bit harder to get through that grass. Perhaps you’ll have to get a machete out, or at least some bigger boots. But at the end of that hard work, you’re going to have a much deeper pathway – one that’s easier to get down next time you come along. The harder you have to work to retrieve information, the longer it will stick in your mind.

This is the basis of a theory of learning developed by Professor Robert Bjork called ‘Desired Difficulty’. Essentially, the harder you make learning for yourself, the more effective it will be. By spacing sessions out, you are naturally making it harder for yourself to remember the material. (To do this most effectively, give yourself a test on the material rather then jumping straight in and reading it again. More on the power of testing in future posts).

Action Point

Whenever you study something new, make a note in a calendar or diary to revise that material at a later date. Remember, the first interval should be fairly short, then gradually make them longer. 1 day, 3 days, 1 week, 1 month is a good ratio to try first. You don’t have to follow these exact ratios – any spacing is better than none.

If you’re not the sort of person that keeps a diary or calendar there is some great software that can help you stay organised.

https://www.supermemo.com/ helps you schedule your revision calendar.

http://ankisrs.net/ is another one that’s been recommended – I haven’t spent too much time looking at this, but I think you can schedule your flashcard reminders.

Interested in finding out more about how learning works? Sign up for our Study Hacks workshops